فصلنامه تحلیل های حقوقی و بین المللی

فصلنامه تحلیل های حقوقی و بین المللی

واکاوی مجازات اعدام در نظم حقوقی کنونی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
کارشناسی ارشد حقوق، دانشگاه پیام نور، ایلام، ایران
چکیده
از دیرباز تا کنون مجازات اعدام به عنوان یکی از سختگیرانه ترین مجازات ها بر تارک تاریخ حک شده است. از زمانی که در دوران پارینه سنگی خون در برابر خون قرار می گرفت تا پیدایش اولین قانون مدون تاریخ. پس از چندین قرن، مجازات اعدام توسط کیفرشناسان مورد تشکیک قرار گرفت و بسیاری آن را ناعادلانه و در تناقض با کرامت انسانی خواندند.آنچه که از آیات و روایات و صراحت کلام فقها استنباط می گردد، تجویز اعدام در برخی جرایم است. مقنن نیز به تبعیت از فقه امامیه و نصوص روایی در این خصوص، قائل به مجری بودن مجازات اعدام در صورت حدوث برخی جرایم گردیده است؛ مع الوصف در برخی از موارد قائل به تعدیل احکام اسلامی در خصوص این مجازات شده است. چه اینکه منطقاً همسو با دیدگاه اسلامی نمی توان به طور کلی اقدام به وضع قانون نمود در این مقاله که بر اساس روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای تدوین گردیده، سعی در بررسی استحقاق یا عدم استحقاق اشخاص به مجازات اعدام شده است. به طور خلاصه می توان عنوان داشت که هرجا شخصی مرتکب قتل نفس یا جرایمی تحت عنوان تجاوز به عنف گردد، می بایست قائل به تجویز مجازات اعدام بود و در سایر موارد باید به قدر متقین اکتفا نموده و قائل به عدم تجویز این مجازات بود. فی المثل شخصی را نمی توان به اتهام اشاعه اکاذیب محکوم به مرگ نمود. چه آنکه هیچ عدالت، وجدان و منطقی پذیرای این امر نمی باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1.       اسفندیاری بهر آسمان، محمد صالح و جوان جعفری بجنوردی، عبدالرضا (1399)، مطالعه جامعه شناختی تحول شیوه های مجازات اعدام در ایران و آمریکا، مطالعات حقوق تطبیقی، دوره 11 (1)، 1-20.
2.       بحرانی، سید هاشم، (1389)، ترجمه تفسیر روایی البرهان، مترجمان: ناظمیان، رضا و گنجیان، علی و خورشا، صادق، جلد دوم و سوم، تهران: کتاب صبح با همکاری نهاد کتابخانه های عمومی سراسر کشور.
3.       جوان آراسته، حسین و مهدی فر، محمد (1403)، مطالعه تطبیقی مجازات اعدام در قوانین کشورهای اسلامی، فصلنامه مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، دوره 15 (34)، 149-169.
4.       حبیب زاده، محمدجعفر و علی پور، عادل (1393)، منع مجازات اعدام تعزیری در فقه امامیه، نشریه علمی مطالعات فقه و حقوق اسلامی، دوره 5 (9)، 43-66.
5.       خمسه، علی اصغر (1402)، مصادیق بزه پوشی در اسناد و قوانین کیفری جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه علمی نظارت و بازرسی، شماره 63 (6)، 159-190.
6.       خواجوند، مظاهر و احمدی، محمدمهدی (1402)، مطالعه تطبیقی علم قاضی در فقه امامیه و حقوق کیفری ایران و اروپا، فصلنامه علمی نظارت و بازرسی، شماره 64 (7)، 103-132.
7.       دل رحم، منصور (1385)، تحولات سیاست جنایی تقنینی و قضایی ایران در زمینه مجازات اعدام در جرایم مواد مخدر، مجله جامعه شناسی ایران، دوره 7 (1)، 149-165.
8.       دهخدا، علی اکبر،، (1377) ، لغت نامه دهخدا ، جلد دوم ، چاپ دوم از دوره جدید، تهران: موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
9.       ذهنی تهرانی، محمد جواد، (1366)، المباحث الفقهیة فی شرح الروضة البهیة، یا، راهنمای فارسی شرح لمعه، جلد بیست و نهم، قم: وجدانی.
10.   ساقی، ابوالفضل، (1398)، اعدام در حقوق یهود و اسلام، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
11.   عمید ، حسن، (1389)، فرهنگ فارسی عمید، چاپ اول، تهران: راه رشد.
12.   کردی، امید عثمان، (1394)، کنکاشی فقهی و حقوقی در مجازات اعدام، تهران: احسان.
13.   کلینی ، محمد بن یعقوب، (1388)، فروع کافی، مترجم: محمدحسین رحیمیان، قم: قدس.
14.   محقق حلی، حسن بن جعفر، (1374)، ترجمه فارسی شرائع الاسلام، مترجم: یزدی، ابوالقاسم بن محمد و دانش پژوه، محمد تقی، جلد چهارم، تهران: دانشگاه تهران.
15.   موسوی خمینی ، روح الله، (1393)، استفتائات امام خمینی (س) ، قم: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
16.   موسوی خمینی، روح الله، (1391)، ترجمه مباحث حقوقی تحریرالوسیله، مترجم: محمد موسوی بجنوردی، تهران: مجد.
1.       D. Ttivette, Thomas, (2023), A study of Prevailing Views on Death Penalty as a Deterrence of Crime in Texas, Golden Gate University School of Law.
2.       Hnidka, Rudolf, (2016) European Perspective and Legal Framework of Death Penalty, Challenges of Future.
3.       L. Radelt, Michael and J. borg, Marian, (2000) The Changing Nature of Death Penalty Debates, University of  North Carolina.
4.       Presentation by Thomas Hammarberg, Commissioner for Human Rights at the III World Congress Against the Death Penalty, (2007), We need to educate about the true nature of the Death Penalty, COMMISSIONER FOR HUMAN RIGHT.
5.       Stakehoder report for the United nation Universal periodic review: the Death penalty, (2023).
6.       Studies in Development and Evolution, 25(83), 1-24. doi.org/10.22054/jmsd.2017.7476 (In Persian)