فصلنامه تحلیل های حقوقی و بین المللی

فصلنامه تحلیل های حقوقی و بین المللی

موانع اعمال اصل قانونی‌بودن مجازات در اساسنامه ‌دیوان کیفری بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه تهران
2 حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی
چکیده
اصل قانونی‌بودن مجازات، به عنوان یکی از پایه‌های حقوق کیفری بین‌المللی است که رعایت آن در دو عرصه‌ حقوق کیفری داخلی و حقوق کیفری بین‌المللی الزامی است. این اصل در مادّه 23 اساسنامه‌ دیوان کیفری بین‌المللی تصریح شده است و این برای نخستین‌بار است که در اسناد دادگاه‌های بین‌المللی کیفری، به این اصل تصریح شده است؛‌ولی با وجود پیشرفت‌هایی که در اساسنامه نسبت به اصل قانونی‌بودن مجازات صورت گرفته است، همچنان در اساسنامه موانع بسیاری در رابطه با اِعمال کامل این اصل پایه‌ای حقوق جزا وجود دارد. این موانع را می‌توان به دو دسته‌ »موانع ناظر به نفس صدور مجازات» و «موانع ناظر به تعیین میزان مجازات» تقسیم‌بندی کرد. مرتکب جرم بین‌المللی، در موانع دسته‌ اول، از شمول نفس مجازات و یا نوع خاصی از مجازات نسبت به خود و در موانع دسته‌ دوم از میزان تقریبی مجازاتی که در انتظار اوست، بی‌اطلاع است؛ بنابراین نوشتار حاضر، ضمن بیان موانع اِعمال اصل قانونی‌بودن مجازات در دیوان کیفری بین‌المللی به بیان چرایی ایجاد این موانع و تحلیل آنها می‌پردازد.
کلیدواژه‌ها

1.       اردبیلی، محمد علی؛ حقوق جزای عمومی؛ ج3، چ2، تهران: میزان، 1393.
2.       افتخار جهرمی، گودرز؛ «اصل قانونی‌بودن جرایم و مجازات‌ها و تحولات آن». دو فصلنامه تحقیقات حقوقی، تهران:‌ دانشگاه شهید بهشتی ش 25 و 26، 1378، ص 79 102.
3.       چایساری، کریانگ ساک کیتی؛ حقوق کیفری بین‌المللی؛ ترجمه حسین آقایی جنت‌مکان؛ چ 3، تهران: جنگل، 1389.
4.       خالقی، علی و مظاهری، امیر مسعود؛ «عدم تمایل دولت به رسیدگی: یکی از مبانی قابلیت پذیرش موضوع در دادگاه کیفری بین‌المللی». حقوق. 1391، صص 159-176.
5.       شامبیاتی، هـوشنگ؛ حقوق جزای عمومی؛ ج2، چ13، تهران: مجد، 1388.
6.       میرمحمدصادقی، حسین؛ دادگاه کیفری بین‌المللی؛ چ1، تهران: دادگستر، 1383.
7.       میلانی، علی‌رضا؛ نگرشی بر اصل قانونی‌بودن جرایم و مجازاتها؛ چ 1، تهران: میزان، 1386.
8.       نوربها، رضا؛ زمینۀ حقوق جزای عمومی؛ چ 25، تهران: گنج دانش، 1388.
9.       یزدیان جعفری، جعفر؛ «اصل تناسب جرم و مجازات؛ چرائی و چگونگی آن»؛ نامه مفید، ش67، 1387، صص 139-156.
10.    Bassett, Marisa, “Defending International Sentencing:Past Criticism To The Promise Of The Icc”, Human Rights Brief, pp.22-28, 2009.
11.    Cassese, Antonio, International Criminal Law,2nd ed, Oxford: Oxford University Press, 2008.
12.    Cusson, Maurice, Pourquoi Punir ?, Québec: Dalloz, 1987.
13.    Dana, Shahram,“Beyond Retroactivity To Realizing Justice: A Theory On The Principle Of Legality In International Criminal Law Sentencing”,Journal of Criminal Law & Criminology, vol. 99, pp. 857-928, 2009.
14.    Gallant, Kenneth, The Principle Of Legality In International And Comparative Criminal Law, New York: Cambridge University, 2007
15.    Katouya, Kevin, Réflexions Sur Les Instruments De Droit Pénal International Et Européen De Lutte Contre Le Terrorisme. Nancy: Faculté De Droit, Sciences Économiques Et Gestion, 2010
16.    Kouendze, T.; Du Principe De La Légalité Des Peines En Droit International Pénal; Bruxelles: Bruylant, 2011
17.    Margaine, C.; La Capacité Pénale. École Doctorale De Droit (E. D. 41): Université Montesquieu - Bordeaux Iv, 2011
18.    Mcdonald, Gabrielle K. & Goldman, Olivia Q. Swaak; Substantive And Procedural Aspects Of International Criminal Law. Hague: Kluwer Law International, 2000.
19.    Merle And Vitu. ; Traité De Droit Criminel; Paris: Cujas, 1978
20.    Peters, Rudolph,Crime And Punishment In Islamic Law, New York: Cambridge University, 2005
21.    Robert, E.; L’etat De Droit Et La Lutte Contre Le Terrorisme Dans L’union Européenne. Pour Obtenir Le Grade De Docteur En Droit: L’université Lille 2 – Droit Et Santé, 2001.
22.    Schaack, Beth V., “Crimen Sine Lege: Judicial Lawmaking At The Intersection Of Law & Morals”, Georgetown Law Journal, Vol. 97, 2008, pp. 1-68.
23.    Solera, Oscar, “Complementary Jurisdiction And International Criminal Justice”,International Review of the Red Cross,  vol. 84, 2002, pp. 145 – 171.
24.    Weckel, P.; Le Chapitre Vii De La Charte Et Son Application Par Le Conseil De Sécurité. Droit International, 1991, p.165-202.
25.   اساسنامه‌ دادگاه کیفری بین‌المللی برای یوگسلاوی سابق، (1993)
26.   اساسنامه‌ دیوان کیفری بین‌المللی، (1998)
27.   اساسنامه‌ دادگاه نظامی بین‌المللی توکیو، (1946)
28.   اساسنامه‌ دادگاه ویژه‌ی لبنان، (2009)
29.   اعلامیه‌ حقوق بشر و شهروندی، (1789)
30.   دادگاه نظامی بین‌المللی نورنبرگ (1946)
31.   سند قواعد دادرسی و ادلّه، (2002)
32.   قانون مجازات اسلامی، (1390)
33.   قانون مجازات تانزانیا، (1981)
34.   قانون مجازات سوئیس، (1937)
35.   قانون مجازات فرانسه، (2012)
36.   قانون مجازات کانادا، (2002)
37.   قانون مجازات کنگو، (2004)
38.   کنوانسیون اروپایی حقوق بشر، (1995)
39.   کنوانسیون پیشگیری و منع جرم نسل‌کشی، (1948)
40.   کنوانسیون کشورهای عربی در رابطه با منع تروریسم، (1988)
41.   کنوانسیون مبارزه با جرایم فراملی، (2004)
42.   کنوانسیون مبارزه با شکنجه و هر مجازات و رفتار وحشیانه، غیر انسانی یا ترذیلی، (1984)
43.   منشور آفریقایی حقوق بشر و مردم، (1979)